Sống Khỏe Việt 360

Ở Vân Nội - một trong những vùng chuyên canh rau lớn nhất Hà Nội - thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) độc hại vẫn được chuộng còn các chính sách hỗ trợ có vấn đề.

Xã Vân Nội (huyện Đông Anh) là một trong những vùng rau chuyên canh lớn nhất Hà Nội. Đây là một trong nhưng mô hình TP Hà Nội kỳ vọng có thể thay thế thuốc BVTV hóa học bằng thuốc sinh học, giảm độ độc hại cho người tiêu dùng. Thực tế lại không phải vậy. Thuốc BVTV độc hại vẫn được chuộng còn các chính sách hỗ trợ có vấn đề.

Kể từ khi khoác lên mình "chiếc áo" rau an toàn, những nông dân ở xã Vân Nội cực kỳ cảnh giác với người lạ. Đã có khá nhiều thông tin phản ánh nông dân vùng rau này sử dụng thuốc BVTV độc hại, thuốc kích thích sinh trưởng trên các loại rau chỉ vài ba ngày là có thể thu hoạch rồi cung cấp cho các đại lý RAT… Thành thử rất khó để bắt chuyện với người trồng rau nếu có dấu hiệu khả nghi.
rau-sạch, trồng-rau, rau-an-toàn, làng-rau-vân-nội, thực-phẩm, tiêu-dùng, bà-nội-trợ, mua-sắm
HTX rau an toàn dùng thuốc cực độc

Thôn Đầm là vùng chuyên canh rau lớn của xã Vân Nội. Những nông dân mà chúng tôi gặp đều một hai khẳng định họ dùng thuốc BVTV sinh học hết rồi. Đại loại như để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, tuân thủ khuyến cáo của các cơ quan chức năng… Tất cả đều nói theo bài cứ như thể đã được quán triệt từ trước.

Vậy mà khi tôi vào vai một nhân viên đi tiếp thị thuốc BVTV sinh học, nhiều nông dân trồng rau lắc đầu nguầy nguậy: Thuốc sinh học khó bán lắm, phun nhiều, giá thành cao, sâu lại lâu chết.

Đến như Chủ nhiệm HTX sản xuất tiêu thụ và chế biến sản phẩm nông nghiệp an toàn xã Vân Nội, ông Trần Văn Mây cũng thừa nhận: Dù trồng rau an toàn thật đấy, nhưng cứ phải dùng cả thuốc sinh học lẫn hóa học tưới thì mới... an toàn. Thôn Đầm có khoảng hơn chục ha trồng rau an toàn. Ông Mây nói rằng thuốc sinh học dùng cũng nhiều nhưng với một số loại như bọ nhảy và sâu đất thì chỉ có thuốc hóa học trị là tốt nhất.

Những loại thuốc BVTV có độ độc cao, vạch màu vàng đang thịnh hành ở vùng rau an toàn này là Marshal, Peran, Cóc chúa… Mặc dù rất cố gắng thể hiện ruộng nhà mình đang sử dụng thuốc BVTV sinh học nhưng nhiều nông dân sản xuất rau an toàn ở thôn Đầm lại thừa nhận những loại thuốc hóa học như Peran, Marshal, Cóc chúa… diệt sâu, diệt bọ nhảy nhanh và hiệu quả hơn nhiều so với những loại thuốc khác.
rau-sạch, trồng-rau, rau-an-toàn, làng-rau-vân-nội, thực-phẩm, tiêu-dùng, bà-nội-trợ, mua-sắm
Các sản phẩm thuốc BVTV nông dân Đông Anh được trợ giá

“Đa số các vùng rau đều nhiều sâu bệnh. Đặc biệt là các loại sâu đất, sâu ổ, nếu dùng thuốc sinh học thì lâu chết, có khi cũng chẳng biết chết hay không. Thành thử để cho chắc ăn thì phải mua thuốc khác cộng vào”, một nông dân ở thôn Đầm khẳng định với tôi như vậy.

Đi vòng quanh một vùng rau an toàn khác ở Vân Nội là thôn Đông, thực trạng sử dụng thuốc BVTV hóa học cũng diễn ra tương tự. Hầu hết nông dân đều thừa nhận, họ vẫn đang phải dùng thuốc hóa học để phun, tưới cho vùng rau an toàn. Mặc dù sau khi sử dụng, hầu hết bao bì thuốc BVTV được thu gom để tiêu hủy. Nhưng lác đác ở một vài nơi vẫn còn vỏ các sản phẩm có độ độc cao.

Trả lời PV NNVN, Trạm trưởng Trạm BVTV Đông Anh Đinh Văn Thảo thẳng thắn thừa nhận: Để xảy ra sai sót trong quản lý thuốc BVTV là không thể tránh khỏi. Có những hộ nông dân lén lút dùng thuốc hóa học, cách ly chỉ ít ngày là bán. Những loại thuốc BVTV mà nông dân ở các vùng RAT đang dùng như Marshal, Peran... là thuốc hóa học cực độc. "Chúng tôi không khuyến cáo nông dân sử dụng thuốc hóa học nhưng không thể loại trừ được", ông Thảo thừa nhận.

Nguyên nhân, theo ông trạm trưởng này là do tâm lý người dân đang chuộng các loại thuốc có độ độc cao. Thuốc càng độc hiệu quả càng tốt. Thậm chí, năm vừa rồi cơ quan chức năng còn bắt được một vụ buôn bán thuốc BVTV Trung Quốc cực độc ở ngay trong vùng RAT Vân Nội. Mặt khác, diện tích còn manh mún, chưa tập trung thành vùng bài bản nên khó quản lý.

Dân mang thuốc BVTV trợ giá đi nhờ bán

Theo tìm hiểu của chúng tôi, để giúp người trồng rau an toàn ở Vân Nội hướng đến sử dụng thuốc BVTV sinh học, huyện Đông Anh đã ký cam kết về chính sách trợ giá với Công ty Sản phẩm công nghệ cao (HTP), địa chỉ ở số 6 Bắc Thăng Long (Đông Anh, TP Hà Nội) để cung ứng thuốc BVTV sinh học cho nông dân. Thế nhưng hiệu quả của chương trình này khiến nhiều người nghi ngờ về mức độ minh bạch của những người thực hiện chính sách.

Bà L, chủ một đại lý kinh doanh thuốc BVTV ở trung tâm xã Vân Nội tiết lộ với tôi rằng, có nhiều nông dân mang sản phẩm thuốc BVTV trong chương trình trợ giá đến cửa hàng bà bán hoặc gửi bán. “Họ nói với tôi là thuốc trợ giá gần như không có tác dụng vì phun lên rau sâu không chết. Thậm chí phun nhiều lần rau chết sạch còn sâu vẫn sống nhăn răng ra đó. Ban đầu họ chửi đại lý, sau phát hiện ra nguyên nhân do thuốc trợ giá nên nhiều nhà bán hoặc vứt xó chứ không dùng”, bà L khẳng định.

Số thuốc người dân mang ra gửi bán ở đại lý bà L có tên là SUSUPES 1.9EC do Công ty Sản phẩm công nghệ cao HTP đăng ký và phân phối. Trên bao bì sản phẩm này ghi rõ: Thuốc trừ sâu sinh học. Thành phần: Emamectin benzoate 1,9% w/w, chất phụ gia 98,1% w/w.

Cũng ở một đại lý thuốc BVTV khác trong trung tâm xã Vân Nội, ông chủ tên H nói rằng có nhiều nông dân gửi thuốc trong chương trình trợ giá nhờ ông bán nhưng ông không dám vì sợ phun thuốc sâu mà rau chết thì người ta chửi. Mà cũng chẳng ai dại gì đi mua. Đành phải chờ đến vụ lúa, cộng linh tinh vào thì may ra mới có người mua.

Để kiểm chứng thực trạng nông dân gửi thuốc BVTV được trợ giá nhờ đại lý bán vì không hiệu quả, chúng tôi đã làm một cuộc điều tra ở cánh đồng sản xuất rau an toàn ở thôn Đông và có thể khẳng định là có thực trạng ấy.

Đang lúi húi thu hoạch rau cải, khi nghe nhắc đến thuốc BVTV được trợ giá, hai vợ chồng tên Tuấn Vẻ dừng tay thay nhau tố cáo. Anh chồng thì nói thuốc trừ sâu sinh học kiểu gì mà phun cháy cả su hào. Cả đám su hào nhà tôi gần bán, phun thuốc vào tự nhiên cháy rực như thể bị người ta đốt. Còn chị vợ lắc đầu ngán ngẩm: Có trợ giá thì cũng trợ giá loại thuốc nào cho có chất lượng. Còn mấy loại thuốc này chẳng ai dám phun, nhà tôi còn vứt đống ở nhà kia kìa.

Tôi theo chân vợ chồng Tuấn Vẻ về nhà. Đúng là mấy sản phẩm thuốc BVTV của Công ty Sản phản phẩm công nghệ cao HTP vứt đống không dùng thật. Đó là hai sản phẩm Kuraba WP và Aizabin. Cả hai sản phẩm này đều có mẫu mã bao bì rất đẹp, kèm theo những lời giới thiệu cực kỳ hấp dẫn như: Thuốc lý tưởng cho sản xuất rau quả an toàn, hay Vì nền nông nghiệp sạch. Nhưng anh Tuấn bảo: Phun vào hỏng hết rau. Chả biết người ta trợ giá kiểu gì, hình như là thuốc hết hạn sử dụng, thuốc kém chất lượng mới mang về phát cho dân dùng hay sao ấy.

Thế sao không phản ánh với chính quyền hay công ty? “Kêu rồi, phản ánh rồi, nhưng người ta bảo là thuốc cho không mất tiền thì đừng có mà đòi hỏi, rau chết thì phải chịu thôi”, Tuấn trả lời câu hỏi của tôi như thế.

Vợ chồng Tuấn Vẻ làm 4 sào rau. Sau mấy lần thất bát vì "sâu không chết rau lại chết" họ cạch luôn thuốc trợ giá, quay lại với các loại thuốc BVTV hóa học như Marshal, Cóc chúa, Peran... Chắc chắn không chỉ gia đình họ mà phần lớn nông dân khác đều như vậy. Chủ nhiệm Trần Văn Mây thậm chí còn chẳng thèm nhớ thuốc trợ giá tên là gì dù mỗi năm được nhận vài lần. Ông Mây khẳng định: "Ở vùng RAT này Cóc chúa bán được, dân tin dùng, ưa chuộng nhất".

Chất lượng các sản phẩm thuốc BVTV được trợ giá ở huyện Đông Anh đúng là có vấn đề. Không chỉ riêng vùng rau mà ở nhiều vùng lúa nông dân cũng nhận thuốc về vứt xó rồi đi mua thuốc khác dùng.

Bà T, chủ một đại lý thuốc BVTV ở xã Dục Tú giải thích: Thuốc trợ giá toàn bị nông dân chê. Từ thuốc diệt chuột, diệt ốc, trừ sâu... cho người ta chả buồn lấy. Phun đúng theo hướng dẫn thì sâu cuốn lá trắng xóa, không chết, thậm chí phun vào lúa cháy chẳng khác gì bị đốt.

Bà T mang ra hai sản phẩm thuốc diệt chuột RANPART và thuốc trừ sâu ALOCBALE 40EC do Công ty công nghệ cao HTP sản xuất. Đó là những sản phẩm cực độc, vạch màu vàng nhưng hầu như dân chẳng ai mặn mà.

Theo NNVN

Cục Kiểm tra chất lượng thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc vừa phát hiện một số loại kem chứa quá nhiều chất phụ gia. Có những loại kem được quảng cáo chế biến từ sữa nhưng không hề chứa sữa.

China News liệt kê cả một danh sách kem chứa chất phụ gia, trong đó dẫn đầu là công ty hàng đầu của Trung Quốc về sản xuất sữa bò tươi Yili. Kem sữa chua Yili không được chế biến từ sữa, còn hương vị sữa chua có được là do pha trộn từ các chất phụ gia.

Nhà sản xuất từ chối cho biết đó là loại chất phụ gia nào. Kem của Hãng Nestlé cũng bị liệt vào danh sách này.

Điều tra của Chinanews cho thấy các que kem trên thị trường có ít nhất 11 thành phần nguyên liệu và trên 20 loại chất phụ gia gồm chất tạo màu, chất tạo mùi, hương liệu trái cây, chất bảo quản...

Trước đó, Đài truyền hình Sơn Đông phát một đoạn phóng sự chứng minh kem trên thị trường có hơn 20 loại hóa chất phụ gia để tạo ra cảm giác ngọt, thơm mát đánh lừa khẩu vị người tiêu dùng.

Các chuyên gia cho rằng phụ gia thực phẩm được sử dụng hợp lý, đúng tiêu chuẩn sẽ tạo được khẩu vị ăn ngon, dễ sản xuất, bảo quản... Nhưng nếu sử dụng không đúng liều lượng sẽ gây hại cho sức khỏe con người.

TTO

Nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học cho biết ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ đau tim hơn cả sử dụng ma túy.

Ô nhiễm không khí dày đặc hôm 21-2 tại quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, Trung Quốc - Ảnh: Reuters

Ông Tim Nawrot - trưởng nhóm nghiên cứu, công tác tại ĐH Hasselt (Bỉ) - đã tổng hợp dữ liệu và tính toán nguy cơ tương đối về các tác nhân gây ra những cơn đau tim từ 36 nghiên cứu riêng biệt.

Kết quả thu được như sau: ô nhiễm không khí tại nơi có mật độ xe dày đặc: 7,4%; làm việc quá sức: 6,2%; rượu: 5%; cà phê: 5%; cảm xúc tiêu cực như bực bội, nóng giận: 3,9%... trong khi cocain - loại ma túy được chiết xuất từ lá coca chỉ chiếm 0,9%.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ô nhiễm không khí là “một nguy cơ lớn của môi trường tới sức khỏe con người” và là nguyên nhân khiến khoảng 2 triệu người chết yểu mỗi năm. Trong khi đó, mọi người lại thường xuyên tiếp xúc nhiều khói bụi thải ra từ giao thông công cộng và các nhà máy công nghiệp.

Một báo cáo vào cuối năm ngoái cho biết ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn của châu Á đã vượt mức cho phép của WHO đề ra. Hậu quả là có khoảng 530.000 ca tử vong sớm/năm tại khu vực này do hít phải các hỗn hợp chất khí độc hại.

Hút thuốc lá thụ động không được thống kê trong nghiên cứu này nhưng theo các nhà khoa học, ảnh hưởng của hút thuốc thụ động có thể sẽ tương tự ô nhiễm không khí. Họ cũng dẫn ra các nghiên cứu trước đây cho thấy lệnh cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng đã giúp giảm đáng kể tỉ lệ đau tim. Điển hình tại Anh, lệnh cấm hút thuốc lá nơi công cộng được ban hành năm ngoái đã giúp giảm đáng kể số trường hợp bị đau tim và tiết kiệm được 13 triệu USD chi phí y tế.

Theo các nhà nghiên cứu, bên cạnh ô nhiễm môi trường, việc dùng quá nhiều rượu, cà phê và làm việc quá sức cũng là những mối đe dọa lớn đến tim mạch.

“Nếu mọi người muốn phòng ngừa đau tim thì việc cần làm trước mắt là không hút thuốc lá, thường xuyên tập thể dục, có chế độ ăn uống lành mạnh và duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý”, Tim Chico - chuyên gia về tim mạch công tác tại ĐH Sheffield (Anh) - nói.

TTO

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Trường Giang (Viện Hóa học) cho rằng viên long não, loại được tổng hợp từ naphthalene, khá độc hại với người sử dụng, nhất là với trẻ em.

Để viên long não (còn gọi là băng phiến) vào tủ quần áo đuổi kiến, gián - Ảnh: THANH ĐẠM

>> Long não có nguy cơ gây bệnh về máu và não
>> Chưa có quy định về quản lý long não

VN đã cấm từ năm 2008

Ông Nguyễn Huy Nga - cục trưởng Cục Quản lý môi trường y tế (Bộ Y tế) - cho hay long não, loại được tổng hợp từ naphthalene độc hại, đã nằm trong danh sách chế phẩm diệt côn trùng gia dụng và y tế bị cấm năm 2008. “Tôi đã xem và thấy nhiều sản phẩm long não (băng phiến) có đăng ký tác dụng xua đuổi kiến, gián, thuộc nhóm phải đăng ký, nhưng chưa thấy sản phẩm nào đăng ký ở Bộ Y tế”- ông Nga cho biết.

Cũng theo ông Nga, long não sản xuất từ naphthalene đã được sử dụng ở nhiều nước. Vài năm nay đã có những thông tin về nguy cơ gây bệnh tan máu ở trẻ em có tiếp xúc thời gian dài với sản phẩm, nhưng những nghiên cứu cụ thể về tác hại hay cảnh báo về sản phẩm này còn rất ít ỏi, cả ở VN và quốc tế.

Khi được hỏi, lãnh đạo nhiều cơ quan thuộc Bộ Y tế và Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Bộ Khoa học công nghệ) vẫn rất lúng túng, mơ hồ không biết long não tổng hợp từ naphthalene có nằm trong danh mục quản lý hay không, cơ quan nào quản..., còn người tiêu dùng chắc chắn lơ mơ hơn nhiều.

Theo một chuyên gia của Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), long não có rất nhiều ứng dụng trong công nghiệp, thực phẩm, đời sống cũng như trong y học. Có nhiều phương pháp tổng hợp long não, một trong các phương pháp này là sử dụng naphthalene, một nguyên liệu tương đối sẵn có. Quá trình tổng hợp long não từ naphthalene trong công nghiệp thường không đạt hiệu suất cao và trong sản phẩm thường còn dư lại một lượng naphthalene. Naphthalene được xếp vào nhóm các hợp chất có thể gây ung thư cho người và động vật.

Độc hại

Long não là một chất rắn kết tinh màu trắng hay trong suốt giống như sáp với mùi thơm hăng mạnh đặc trưng. Nó là một loại terpenoid với công thức hóa học C10H16O, được tìm thấy trong gỗ của cây long não. Nó cũng có thể được tổng hợp từ nhựa thông. Long não được tổng hợp nhân tạo lần đầu tiên vào năm 1903 và do là một sản phẩm ít có trong tự nhiên, với nhu cầu rộng khắp thế giới nên từ năm 1907 long não đã là chất tổng hợp toàn phần công nghiệp. Hiện long não tổng hợp từ naphthalene là một trong hai loại long não phổ biến nhất, được sử dụng nhiều trong công nghiệp, môi trường và dân dụng.

Những thông tin về việc ba trẻ em ở Úc tử vong có liên quan đến naphthalene trong long não gần đây không phải là cảnh báo lần đầu tiên. Theo các bác sĩ, từng có trường hợp trẻ nhầm băng phiến để trong tủ quần áo là kẹo và phải đi cấp cứu. Vì thế, các gia đình có sử dụng băng phiến nhằm bảo quản quần áo hoặc xua đuổi côn trùng nên để xa tầm tay trẻ em.

Cũng theo các bác sĩ, trẻ sơ sinh và trẻ thiếu men G6PD là nhóm dễ bị ngộ độc băng phiến chứa chất naphthalene nhất, vì thế không nên sử dụng băng phiến bảo quản quần áo của trẻ. Nếu đã sử dụng thì nên phơi quần áo có mùi băng phiến ngoài nắng để chất độc hại bốc hơi hết, trước khi cho trẻ mặc.

Với trẻ lớn, gia đình cũng cẩn thận tránh ngộ độc cho trẻ vì tính tò mò, hiếu động, do chỉ cần ngộ độc một viên băng phiến chứa naphthalene trẻ cũng có nguy cơ bị phá hủy tế bào máu.

Liều cao hơn, từ bốn viên băng phiến trở lên, trẻ có nguy cơ bị co giật. Xử trí cấp cứu tại nhà, theo các bác sĩ, nên nhanh chóng rửa sạch băng phiến dính ở miệng, da, tay trẻ và đưa trẻ đến bệnh viện.

Theo ông Lê Trường Giang, các thử nghiệm trên chuột khi tiếp xúc với hơi naphthalene có nồng độ 30ppm liên tục 6 giờ/ngày, 5 ngày/tuần trong hai năm cho thấy naphthalene tác động mạnh đến sự phát triển các khối u phổi, mũi, dạ dày, đặc biệt với chuột cái (89% các trường hợp). Khi tiếp xúc với lượng lớn naphthalene gây ra bệnh thiếu máu đặc biệt ở trẻ em.

Khi bị ngộ độc naphthalene có thể gây các triệu chứng gồm mệt mỏi, biếng ăn, bồn chồn, nhầm lẫn, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, máu trong nước tiểu và vàng da. Trẻ em, trẻ sơ sinh, phụ nữ có thai khi tiếp xúc với hơi naphthalene hoặc bằng đường miệng có thể gây đục thủy tinh thể, thiếu máu và vàng da. Giá trị giới hạn tiếp xúc tham khảo cho naphthalene theo Tổ chức EPA (Mỹ) là 0,02mg/kg-ngày cho đường miệng và 0,003mg/m3 cho đường hô hấp.

Trong 2-3 năm gần đây, báo chí đã có nhiều cảnh báo về tác hại của viên băng phiến và ngộ độc băng phiến. Nhưng dường như cơ quan chức năng vẫn đang rất lơ mơ với sản phẩm này dù VN đã cấm từ năm 2008. Vì vậy, rất nên công bố, quảng bá những thông tin này, khuyến cáo người tiêu dùng để tránh những tai nạn đáng tiếc.

TTO